Қазақстанда жұмыссыздық саны өсе ма?

       Жер жүзілік қалыптасқан экономикалық нарық жайттарға байланысты, мұнай мен металлдың  өзіндік құны жоғалуы  және  қазақстандық экспорттың шетке шығуы  төмендеуі көп адамдардың назарлығын тудырады, біріншіден ойға салатын сұрақ, әрине ол өздерінің болашақтары, нақты атап айтқанда әрі қарай өмірдің деңгейін дамыту мүмкіншілік емес, ең болмаса ағымды өмір сүру деңгейін қалай  сақтап қалу.

          Тек  сарапшылар мен үкімет қайраткерлерді алаңдатпай  қоймай,  қарапайым әр бір адамды мазалайтынын біле отырып, алдымен осы және басқа тәрізді сұрақтарға жауап беру үшін, Қазақстандағы жұмыссыздықтың  жалпы жағдайына сөз  салайық.

          2007-2009 жылдарғы және осы ағымды жылдың  басына дейін  дағдарыс  кезіңде статистика көрсеткіштері жалпы орнықты даму траекториясын көрсеткен болатын. Жұмыспен қамсыздандыру мәселе жоғары өсуімен әрине жұмыссыздық төмендеген: позитивтік көріністің  арасында  біріншіден 2006 жылы жалпы  жұмыссыздардың  585 мың адамнан 2014 жылы 439 мыңға дейін төмендегені және 2015 жылдың   екінші тоқсанында  -434 мың адамға жеткені.  

          Осыған қарай, біраз қобалжушылық тудыратын бір мәселе бар, ол    жұмысшылардың арасында мүлде жұмыс істемегендерің үлесі өсіп келетіні.  Осы жағдайда,  бұл білім жүйесінің түлектері туралы сөз болмақ – олардың үлесі 20,1% 2006 жылы  (118 адам),  28,2 % 2014 жылы (124 мың) 2015 жылғы екінші кварталда (141 мың) -32,4% өсті. Әрине бұған қарсылық білдіруге болады, екінші тоқсанда еңбек нарығына мектеп, колледж, техникум бітіргендер және кешегі студенттер жұмыс іздей бастап шығады. Бірақ статистика рақымсыз тандырады – жұмыссыздардың  және  мүлде  жұмыс істемегендерің саны жылдан жылға өсуі, 2010 жылы 70 мыңнан 2014 жылы 124 мыңға дейін барған. Соңғы екі жылда бір қатар тұрақтылық байқалады, бірақ сарапшылардың ортасында күдіктенуде жоқ емес, егерде ең таяу уақытта табиғи ресурстардың бағасы тұрақтанса да қысқа мерзімді перспективті жастарға жұмысқа орналасу үшін бір неше  проблемалармен соқтығысуларына мүмкіндік тумақ.

         Жекеше, жұмыссыздықтың және мұнайдың бағасы қаншама байланысты болғанын,  Қазақстан Республикасының сыртқы  сауда айналымы, жекеше, шикізат тауарының шетке шығаруының «Жұмыспен қамту жөніндегі ақпараттық-талдау  орталығының» АҚ мамандары сараптама өткізді. Соның қорытындысы бойынша, қазіргі  деңгейдегі мұнайдың бағасы бір орында сақталып қалса, толық тұтас қаржы және сарапшылайтын  мекемелердің болжауы бойынша қазақстандықтар еңбек нарығында бос жұмыс орындарының  мөлшері  төмендегенін байқап қалар.

27.10.2015
227